Tandletsel bij kinderen is schade aan een melktand of blijvende tand door een val of botsing, variërend van een afgebroken hoekje tot een volledig uitgeslagen tand, waarbij de eerste zestig minuten bepalend zijn voor het behandelresultaat.
Een val van de fiets, een botsing tijdens het spelen, een klap tegen de trampolinerand. Tandletsel bij kinderen gebeurt meestal onverwacht en vraagt om beslissingen op een moment dat u vooral bezig bent met troosten. Wat u in het eerste uur doet, bepaalt vaak wat er daarna nog mogelijk is.
Het goede nieuws is dat de stappen overzichtelijk zijn en dat u ze niet uit het hoofd hoeft te kennen. Ze verschillen wel per situatie: een melktand vraagt iets anders dan een blijvende tand.
Eerst dit: is er meer aan de hand
Kijk voordat u naar het gebit kijkt naar het kind zelf. Bij bewusteloosheid, braken, sufheid, aanhoudend hoofdpijn of een wond die blijft bloeden, gaat de huisartsenpost of de spoedeisende hulp voor. Tandletsel is dan niet het eerste probleem.
Is uw kind aanspreekbaar en alert, kijk dan naar de mond. Let op losstaande tanden, tanden die verschoven zijn, scheuren in het glazuur en wonden in lip of tandvlees.
Laat uw kind zachtjes de kaken op elkaar zetten. Sluit het gebit anders dan normaal, dan kan er sprake zijn van een verplaatste tand of kaakletsel, en is beoordeling dezelfde dag nodig.
Een uitgeslagen blijvende tand
Hier telt de tijd het zwaarst. Pak de tand uitsluitend bij de kroon vast, dus het deel dat normaal zichtbaar is, en raak de wortel niet aan. Is de tand vuil, spoel hem dan kort af met melk of fysiologisch zout. Poets hem nooit schoon en gebruik geen kraanwater.
Plaats de tand als het kan direct terug in de kas en laat uw kind voorzichtig op een schone doek bijten. Lukt dat niet, doe de tand dan in een bekertje melk. Zorg dat uw kind binnen een uur beoordeeld wordt.
Bewaar de tand nooit droog in een tissue of zakdoek. Het weefsel op de wortel droogt dan binnen enkele minuten uit. Heeft u geen melk bij de hand, dan is speeksel een alternatief: laat uw kind de tand in de wangzak houden, maar alleen wanneer het oud genoeg is om hem niet in te slikken.
Een uitgeslagen melktand
Een melktand plaatst u niet terug. Terugplaatsen kan de kiem van de blijvende tand eronder beschadigen. Dat betekent niet dat beoordeling overbodig is: wij kijken of er wortelresten zijn achtergebleven en of de blijvende tand schade heeft opgelopen.
Neem in dit geval dezelfde dag contact op, maar zonder de haast die bij een blijvende tand geldt. Neem de tand of het afgebroken stuk wel mee.
Een vroeg verloren melktand kan invloed hebben op de ruimte voor de blijvende tand. Wij beoordelen of daar iets voor nodig is en bespreken dat met u.
Een afgebroken of losstaande tand
Bewaar afgebroken stukjes in melk en neem ze mee; soms zijn ze terug te plaatsen. Een tand die los zit of verschoven is, duwt u niet zelf terug. Laat uw kind zachte, lauwe voeding eten en niet op de beschadigde kant kauwen.
Ook wanneer een tand er ongeschonden uitziet maar wel een klap heeft gehad, is beoordeling verstandig. Schade aan de zenuw wordt soms pas na weken zichtbaar als verkleuring.
Houd de mond in de dagen erna schoon. Poets voorzichtig langs het beschadigde gebied en spoel eventueel met lauw water. Een schone wond geneest merkbaar rustiger.
Waar u terechtkunt in Alkmaar
Tijdens onze openingstijden belt u ons op 072 789 0077. Wij kijken direct wat mogelijk is; er is geen wachtlijst en u heeft geen verwijzing nodig. Onze tandarts Nada Alwan is BIG-geregistreerd en behandelt op de locatie in Alkmaar.
Bij een uitgeslagen blijvende tand buiten onze openingstijden wacht u niet tot de volgende ochtend, maar zoekt u direct tandheelkundige hulp in de buurt. Op onze pagina over mondzorg voor kinderen leest u hoe wij kinderen begeleiden bij een vervolgafspraak.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb ik bij een uitgeslagen blijvende tand?
Streef naar beoordeling binnen een uur. Hoe korter de tand buiten de mond is, hoe groter de kans dat terugplaatsen slaagt. Bewaar de tand in melk wanneer terugplaatsen niet lukt en ga direct op weg. Bel onderweg op 072 789 0077, zodat wij u verwachten.
Mag ik de tand van mijn kind schoonpoetsen?
Nee. Op de wortel zit weefsel dat nodig is om de tand te laten aangroeien. Poetsen, schrobben of afspoelen met kraanwater beschadigt dat weefsel. Kort afspoelen met melk of fysiologisch zout is het maximum, en alleen wanneer de tand zichtbaar vuil is.
Moet een melktand ook beoordeeld worden?
Ja, al is de haast kleiner. Wij kijken of er wortelresten zijn achtergebleven en of de blijvende tand eronder schade heeft opgelopen. Een melktand plaatst u zelf niet terug, omdat dat de kiem van de blijvende tand kan beschadigen.
De tand ziet er heel uit maar is verkleurd. Is dat erg?
Verkleuring na een klap kan wijzen op schade aan de zenuw en verschijnt soms pas weken later. Grijs of donker verkleurde tanden laten wij daarom beoordelen, ook wanneer uw kind geen pijn heeft. Soms is enkel controleren voldoende, soms is behandeling verstandig.
Wordt tandletsel bij mijn kind vergoed?
Voor kinderen tot 18 jaar worden de meeste behandelingen vergoed vanuit de basisverzekering. Bij letsel door een ongeval kan daarnaast een aansprakelijkheidsverzekering een rol spelen. Voor uw eigen situatie adviseren wij contact op te nemen met uw zorgverzekeraar.
Wat neem ik mee naar de afspraak?
Neem de tand of het afgebroken stuk mee in melk, uw verzekeringsgegevens en, als uw kind medicijnen gebruikt, een overzicht daarvan. Handig is ook een korte notitie van wat er precies gebeurde en hoe laat, want dat bepaalt mede de behandelkeuze.
Mijn kind wil de mond niet open doen. Wat nu?
Dat is na een schrik heel gewoon. Forceer niets. Wij nemen bij kinderen ruim de tijd en beginnen met kijken en uitleggen voordat wij iets doen. Meld bij het bellen dat uw kind erg geschrokken is, dan plannen wij daar extra tijd voor in. Hoe wij omgaan met spanning rond een behandeling leest u op onze pagina over angst voor de tandarts.
Is uw kind gevallen en is er een tand beschadigd? Bel ons tijdens openingstijden op 072 789 0077 of maak online een afspraak.