Een droge mond ontstaat wanneer de speekselklieren minder speeksel produceren, vaak als bijwerking van medicijnen, waardoor de natuurlijke bescherming van het gebit tegen zuren en bacteriën afneemt.
Een droge mond wordt zelden als tandheelkundig probleem gezien. Het voelt als ongemak: plakkerig praten, slecht slapen, moeite met droog eten. Maar wie er langere tijd mee rondloopt, ziet dat vaak terug in het gebit, en dan meestal in een tempo dat mensen verrast.
De reden daarvoor is dat speeksel een beschermende functie heeft die pas opvalt wanneer die wegvalt. Wie weet wat er gebeurt, kan er gericht iets tegen doen.
Wat speeksel doet
Speeksel is meer dan vocht. Het spoelt voedselresten weg, neutraliseert de zuren die bacteriën na het eten produceren en levert mineralen aan waarmee glazuur zich deels herstelt.
Valt die bescherming weg, dan blijven zuren langer inwerken op het glazuur. Het gevolg is dat gaatjes sneller ontstaan en zich sneller uitbreiden, ook bij mensen die hun leven lang weinig problemen hadden.
Daarnaast neemt het risico op tandvleesontsteking en schimmelinfecties toe, en zit een gebitsprothese vaak minder comfortabel.
Speeksel zorgt namelijk ook voor de zuigende werking waarmee een volledige prothese op zijn plaats blijft. Bij droogte ontstaan daardoor eerder drukplekken.
Ook proeven en slikken worden lastiger, wat invloed heeft op wat mensen eten. Wie overstapt op zachtere en vaak zoetere voeding, verhoogt het risico verder.
Welke oorzaken er zijn
Medicijngebruik is de meest voorkomende oorzaak. Bepaalde middelen tegen hoge bloeddruk, plaspillen, antidepressiva, allergiemedicatie en pijnstillers kunnen de speekselproductie verminderen. Het effect is sterker naarmate iemand meerdere van die middelen tegelijk gebruikt.
Ook bestraling in het hoofd-halsgebied, bepaalde auto-immuunaandoeningen, diabetes en langdurige mondademhaling spelen een rol. Roken en alcohol drogen de mond eveneens uit. Bij ouderen komt de klacht vaker voor, deels door leeftijd en deels doordat medicijngebruik dan toeneemt.
Stop nooit zelf met voorgeschreven medicatie vanwege mondklachten. Bespreek het met uw huisarts of apotheker; soms bestaat er een alternatief, en anders passen wij de zorg aan.
Uw apotheker kan nagaan of droge mond bij uw specifieke combinatie van middelen een bekende bijwerking is. Dat gesprek levert vaak meer op dan zoeken in bijsluiters.
Wat u zelf kunt doen
Drink regelmatig kleine slokjes water in plaats van af en toe veel. Vermijd frisdrank en vruchtensap als dorstlesser: die combineren droogte met zuur, wat het glazuur extra belast.
Suikervrije kauwgom stimuleert de speekselproductie, zeker na het eten. Er bestaan daarnaast speekselvervangende gels en sprays, verkrijgbaar bij de apotheek. Beperk cafeïne, alcohol en pittig of zout eten wanneer die klachten geven.
Poets met fluoridetandpasta en spoel na het poetsen niet na met water; de fluoride blijft dan langer werken. Dat kleine gewoontepunt weegt bij een droge mond zwaarder dan normaal.
Beperk daarnaast het aantal eetmomenten. Elke keer dat u eet, ontstaat er een zuuraanval; zonder voldoende speeksel duurt het herstel daarna langer.
Waarom wij het willen weten
Meld een droge mond bij uw afspraak, ook wanneer u het zelf vooral als ongemak ervaart. Het verandert waar wij op letten en hoe vaak controle verstandig is. Tijdens een halfjaarlijkse controle beoordelen wij dan gericht de kwetsbare plekken.
Bij een droge mond kijken wij extra naar de randen bij het tandvlees, waar tandbederf dan het eerst optreedt. Ook adviseren wij vaak een kortere termijn tussen afspraken bij de mondhygiënist dan de gebruikelijke zes maanden.
Neem een actueel medicijnoverzicht mee. Op onze locatie in Alkmaar werken de tandarts en de HBO-gediplomeerde mondhygiënisten onder één dak, zodat controle en reiniging op één adres plaatsvinden.
Er is geen wachtlijst en u heeft geen verwijzing nodig. Wij zijn ook in de avond en regelmatig op zaterdag geopend.
Veelgestelde vragen
Kan een droge mond echt gaatjes veroorzaken?
Niet direct, maar wel indirect en behoorlijk snel. Speeksel spoelt voedselresten weg, neutraliseert zuren en levert mineralen aan het glazuur. Valt die bescherming weg, dan werken zuren langer in en ontstaan gaatjes sneller, ook bij mensen die eerder nauwelijks problemen hadden.
Welke medicijnen geven een droge mond?
Onder meer bepaalde middelen tegen hoge bloeddruk, plaspillen, antidepressiva, allergiemedicatie en sommige pijnstillers. Het effect is sterker bij gelijktijdig gebruik van meerdere van deze middelen. Uw apotheker kan nagaan of dit voor uw medicatie geldt.
Moet ik stoppen met mijn medicijnen?
Nee, stop nooit zelf met voorgeschreven medicatie vanwege mondklachten. Bespreek de klacht met uw huisarts of apotheker; soms is er een alternatief met minder bijwerking. Is dat er niet, dan passen wij de mondzorg aan met kortere controletermijnen en gerichte adviezen.
Helpt meer water drinken?
Het helpt tegen het ongemak, maar water vervangt de beschermende functie van speeksel niet volledig. Drink regelmatig kleine slokjes in plaats van af en toe veel. Vermijd frisdrank en vruchtensap als dorstlesser, omdat die droogte combineren met zuur en het glazuur extra belasten.
Zijn er middelen bij de apotheek die werken?
Er bestaan speekselvervangende gels, sprays en zuigtabletten die de klachten verlichten. Suikervrije kauwgom stimuleert de eigen speekselproductie. Wat in uw situatie passend is, hangt af van de oorzaak en de ernst; uw apotheker en wij kunnen daar samen over meedenken.
Hoe vaak moet ik op controle bij een droge mond?
Vaak korter dan de gebruikelijke termijn. Omdat tandbederf sneller ontstaat en zich sneller uitbreidt, adviseren wij bij een droge mond doorgaans een kortere periode tussen afspraken bij de mondhygiënist. Wat passend is, bespreken wij op basis van wat wij bij u aantreffen.
Kan een droge mond ook mijn prothese beïnvloeden?
Ja. Speeksel zorgt mede voor de zuigende werking waarmee een volledige prothese op zijn plaats blijft. Bij een droge mond zit een prothese vaker los en ontstaan er eerder drukplekken. Meld dat bij uw afspraak, dan beoordelen wij de pasvorm en het slijmvlies eronder.
Heeft u last van een droge mond? Bespreek het tijdens uw afspraak of bel ons op 072 789 0077 om online een afspraak te maken.